TÜRK ASKERİ TARİHİ

ONLİNE_BAĞIŞ

 

Türk askerî tarihi

Türk askerî tarihi dörtbin yıl öncesinden[kaynak belirtilmeli] günümüze kadar süren dönem içinde ilk Türklerden günümüzdeki Türk Silahlı Kuvvetleri´ne kadarki askerî yapılanmayı ve savaşları içine alır. Türklerdeki askerî düzen siyasî düzen ile iç içe geçmiş ve tarih boyunca birlikte gelişmiştir. Orta Asya´da başlayan bu tarih tüm anakaralara yayılarak süregelmiştir.

Selçuklu İmparatorluğu´nun kuruluşuna önayak olan 1040 yılındaki Dandanakan Savaşı, Türklerin Anadolu´nun kapısını araladığı 1071 yılındaki Malazgirt Savaşı, Yeni Çağ´ın başlangıcı sayılan 1453 yılındaki İstanbul´un Fethi, I. Dünya Savaşı´ndaki Çanakkale Savaşları, Osmanlı İmparatorluğu´nun üzerine Türkiye Cumhuriyeti´nin kurulmasını sağlayan Kurtuluş Savaşı, Kuzey Kıbrıs´taki Türkleri savunmak için yapılan Kıbrıs Harekâtı Türk askerî tarihindeki birkaç önemli dönüm noktalarından bazılarıdır.

 

Orta Asya

 

Orta Asya

Parade of Turkish soldiers wearing uniforms of the Turkish Brigade.JPG

 

Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Tacikistan, Afganistan, Çin´in bir kısmı (Doğu Türkistan), Rusya ve Pakistan´ın bir kısmından oluşan bölge ve bölgeyi tanımlamak için kullanılan coğrafi terim.

Tarihte Türkistan olarak geçen coğrafi bir alana Rus ve oryantalistelerin kendileri için Türk adını unutturmak amacıyla vermiş oldukları bir isim olarak da bilinir.

Kavimler Göçü

Bir tarih nazariyesine göre, M.S 300-400 yıllarında Orta Asya´da yaşayan kavimlerin şiddetli ve uzun süren kuraklık sebebiyle doğuya, kuzeye, batıya ve güneye gitmelerine; Kavimler Göçü denmektedir. Bu göçün siyasi, sosyal ve kültürel neticeleri üzerinde uzun durulmaktadır. Aynı bölgede M.S. 11. yüzyıldan itibaren başlayan ve asıl ağırlığı batı istikametinde olan Türk göçleri, 17. yüzyıla kadar devam etmiş; İran,Anadolu ve Balkanlardan geçerek Avrupa ortalarına ulaşmıştır. Türkler, geçtikleri yerlerde birbirlerinin devamı olan devletler kurmuşlar, böylece Orta Asya içlerinden Avrupa ortalarına uzanan kültür ve medeniyet mirasları ve yerleşik Türk boyları ile bir Türk dünyası meydana getirmişlerdir.

Büyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti (veya Selçuklular; Farsça Saljükiyan; Arapça Saljük veya el Salajika), Oğuz Türkleri´nin büyük bir koluydu. Selçuklular 11. ve 14. yüzyıllar arasında Orta Asya´nın bir bölümünü ve Orta Doğu´yu yönetti.

Selçuklular, Ortadoğu´da devletler kurmuş bir Türk hanedanıdır. Adı, hanedanın kurucusu Selçuk Bey´den gelir.

Parade of Turkish soldiers wearing uniforms of the Turkish Brigade.JPG

 
 

Selçuklu Hanedanlığı´nın en geniş sınırları

Dandanakan Muharebesi

Ana madde: Dandanakan Muharebesi

Dandanakan Muharebesi ya da Dandanakan Meydan Muharebesi, (1040), Selçuklu Devleti´nin Gazne Devletini yendiği ve Gazne Devleti´nin çözülmesine yol açan muharebedir

. Bu muharebede Gazne Devleti yıkılış dönemine girmiş, Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.

Pasinler Muharebesi

Ana madde: Pasinler Muharebesi

Pasinler Muharebesi (18 Eylül 1048) Selçuklularla Bizanslılar arasında yapılmış bir meydan muharebesidir. Pasinler Muharebesi Bizanslılarla yapılan yüzyıllık çarpışmalardaki ilk büyük meydan muharebesidir. Ayrıca Bizans´ın gücünü anlamak amacıyla yapılan bir savaştır.

Malazgirt Meydan Muharebesi

Ana madde: Malazgirt Meydan Muharebesi

Malazgirt Muharebesi, 26 Ağustos 1071 tarihinde, Büyük Selçuklu Hükümdarı Alp Arslan ile Bizans İmparatoru IV. Romen Diyojen arasında gerçekleşen savaş. Alp Arslan´ın zaferi ile sonuçlanan Malazgirt Muharebesi, Türklere Anadolu´nun kapılarını açan savaş” olarak bilinir.

Anadolu Selçuklu Devleti

 

Anadolu Selçuklu Devleti sınırları (1190)

Anadolu Selçuklu Devleti (Arapça: السلاجقة الروم el-Salācika el-Rūm Farsça: سلجوقیان روم Salcūkiyân-e Rūm; Rum Selçukluları),Selçukluların Anadolu’da kurduğu devlettir.

Türklerin Anadolu’ya yerleşmesi 1071’deki Malazgirt Savaşı’ndan sonra hızlandı. Selçuklu komutanı Kutalmışoğlu Süleyman ŞahAnadolu’daki fetihleri batıya yayarak 1075´te İznik’i Bizans’tan aldı ve burayı başkent yaparak bağımsızlığını ilan etti.[1] Böylece kurulan Anadolu Selçuklu Devleti, İlhanlıların son Anadolu Selçuklu sultanını tahttan indirdikleri 1308´e kadar varlığını sürdürdü.

Harran Muharebesi

Ana madde : Harran Muharebesi

7 Mayıs 1104 tarihinde Selçuklu emirleri ile Haçlı devletleri Antakya Prensliği ve Urfa Kontluğu arasında 12. yüzyılda (şimdi Türkiye´de bulunan) Harran´in hemen güneyinde (şimdi Suriye´de olan) Rakka´da yapılan bir muharebe

Dorileon Muharebesi

Dorileon Muharebesi 25 Ekim 1147 tarihinde İkinci Haçlı seferi´nin başlangıcında gerçekleşti. Eskişehir yakınında yapılan bu savaşta Selçuklu Sultanı I. Mesud komutasındaki Anadolu Selçuklu ordusu İkinci Haçlı Seferi´inde iki koldan Anadolu´da ilerlemekte olan ordularından bir kolu olan Alman Kralı III. Konrad komutasındaki çoğunluğu Almanlardan oluşan bir orduyu hemen tamamiyle imha etmiştir.

Ana madde : Dorileon Muharebesi

Miryokefalon Savaşı

Ana madde: Miryokefelon Savaşı

Miryakefalon Muharebesi, Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan ile Bizans imparatoru I. Manuel Komnenos arasında, Denizli Çivril- Gümüşsu Kasabası yakınlarındaMiryakefelon´da (Myriokephalon) yapılan savaş (17 Eylül 1176 Salı günü)(Denizli yakınlarında)

Yassı Çemen Savaşı

Ana madde: Yassı Çemen Savaşı

Yassı Çemen Muharebesi 1230 yılında Erzincan yakınlarında Anadolu Selçuklu Devleti – Eyyubiler ittifakı ile Harzemşahlar arasında yapılan muharebe.

Kösedağ Savaşı

Ana madde: Kösedağ Savaşı

Kösedağ Muharebesi, Anadolu Selçuklularının, Moğollara yenilmesiyle sonuçlanan ve 1 Temmuz 1243 tarihinde meydana gelen savaş. Türk-İslâm tarihinde, önemli bir dönüm noktası teşkil eden bu savaş, Anadolu Selçuklu Devleti ´nin yıkılma sürecine girmesine sebep olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu

 

Osmanlı Devleti´nin yükselişi ve çöküşü (1299-1920)

Kuruluş Dönemi

Ana madde: Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi

Temelleri

Osmanlı Beyliği´nin temelleri 13. yüzyıl ortalarında atıldı. Beyliğe adını veren Osman bey ileri görüşlü, kararlı ve başarılı bir devlet adamı ve askerdi. Onun bu kararlılığı devletin çok sağlam temeller üzerine kurulmasını sağladı.

Osman Gazi

Osman Bey´in babası Ertuğrul Gazi hakkında sağlam ve güvenilir bilgiler hemen hemen yoktur. Bilinen, kendisinin 13. yüzyıl´da Batı Anadolu´da yaşayan Türkmen beylerinden biri olduğudur. Babası gibi Osman Bey´in hayatı hakkında da bilinmeyenler pek çoktur. Osman Bey, Çobanoğulları Beyliği´nin vâsalı olarak Bizans topraklarıyla ilişkilerde bulunurken, bu beyliğin Bizans´la anlaşması üzerine, bölgede Bizans üzerine akınlarda bulunanlar, etkinliklerini bu kez Osman Bey´in bayrağı altında sürdürdüler. Bu durum yavaş yavaş Osman Bey´i bağımsızlığa iten bir etken oldu. Osman Bey bölgenin ve Bizans´ın içinde bulunduğu durumdan ustaca yararlanmasını bildi; bölgedeki İslâm tarikatlarının, özellikle Şeyh Edebali´nin gücünden ve nüfuzundan yararlandı. Bizans´a karşı savaşan gazilerin önderi durumuna gelen Osman Bey, Bizans köy, kasaba ve kalelerini birer birer ele geçirmeye başladı. Başarıları hem topraklarının büyümesine, hem de AnadoluSelçuklu topraklarından, komşu Türkmen beyliklerinden asker, komutan ve yöneticilerin onun saflarına katılmasına yol açtı. Genellikle 1299 tarihi, Osman Bey´in bağımsızlığını ilân ettiği tarih olarak kabul edilir.

Bursa´nın fethi

Bursa´nın fethi (1326): Osman Bey´in asıl amacı Bursa´yı almaktı. Bu nedenle şehri kuşatma altına aldı. Onun hastalanması üzerine, kuşatmaya oğlu Orhan Bey devam etti. Orhan Bey, Mudanya limanını ve Orhaneli´ni fethederek Bursa´nın Bizans ile bağlantısını kesti. Aralıklarla on yıl süren kuşatma sonunda Bursa teslim oldu. İpek üretiminin merkezi olan Bursa, Osmanlı Devleti´nın başkenti yapıldı. Osmanlıların bu dönemde Sakarya havzası ve Marmara bölgesinde yaptığı fetihlerdeki amacı, batı yönünde ilerleyipRumeli´ye geçmekti.

Sırp Sındığı Savaşı

Ana madde: Sırp Sındığı Savaşı

Sırp Sındığı Muharebesi veya Çirmen Muharebesi, 1364 yılında, Sırp prensliği, Macar kralığı, Bulgar kralığı Bosna prensliği ve Eflak prensliği(romanya)lıdan oluşan İttifakın, Osmanlılar´ı Balkanlar´dan atmak için başlattıkları bir savaştır.Edirne başkent olumuştur.

1. Kosova Savaşı

Ana madde: 1. Kosova Savaşı

I. Kosova Savaşı veya Birinci Kosova Meydan Muharebesi (28 Haziran 1389) Sultan I. Murat önderliğindeki Osmanlı ordusu ile Sırp kumandanı Lazar önderliğindeki birBalkan ordusu arasında yapılmış bir muharebedir.Osmanlı´nın zaferiyle sonuçlanmıştır. Savaş sonunda bir Sırp soylusu Sultanın elini öpüp müslüman olmak istediğini belirterek I. Murat´a yaklaşmış ve onu ani bir hamleyle hançerleyerek şehit etmiştir. Şehadetinden sonra hüdavendigar lakabının verildiği sultanın iç organları orada gömülmüş, geriye kalan naaşı Bursa´ya götürülerek orada defnedilmiştir.

Niğbolu Savaşı

Ana madde: Niğbolu Savaşı

Niğbolu Muharebesi (İngilizce: Battle of Nicopolis, Bulgarca: Битка при Никопол, Bitka pri Nikopol; Macarca: Nikápolyi Csata, Rumence: Bătălia de la Nicopole) 24 Eylül 1396´daOsmanlı ordusunun Macaristan, Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu, Fransa, Eflak, Lehistan, İngiltere Krallığı, İskoçya Krallığı, Eski İsviçre Konfederasyonu, Venedik Cumhuriyeti, Genova Cumhuriyeti, St. Jean Şövelyeleri askerlerinden oluşmuş bir Haçlı Ordusu´yla Tuna Nehri üzerinde bulunan Niğbolu kalesi yakınlarında yaptığı ve Osmanlı zaferiyle sonuçlanmış bir savaştır. Bu savaş aynı zamanda Niğbolu Haçlı Seferi (Crusade of Nicopolis) diye de anılmakta olup Ortaçağın sonuncu büyük Haçlı Seferi olarak da nitelendirilmektedir. Bazı kaynaklarda savaşın tarihi 28 Eylül olarak verilmiştir.

Ankara Savaşı

Ana madde: Ankara Savaşı

Ankara Muharebesi, Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında, Ankara´nın Çubuk Ovası´nda yapılan savaş. Geç ortaçağ tarihinin en kanlı meydan savaşlarından biri olan ve Osmanlıların yenilgisiyle sonuçlanan Ankara Muharebesi, Osmanlı Devleti´nin parçalanmasına ve Fetret Devri (1402-1413) olarak bilinen bir iktidar boşluğu döneminin yaşanmasına yol açtı.

Varna Savaşı

Ana madde: Varna Savaşı

Varna Muharebesi veya Varna Savaşı, 10 Kasım 1444 tarihinde, Macar, Leh, Papalık ve çeşitli Balkan milletlerinden oluşan, János Hunyadi komutasındaki Haçlı ordusu ile II. Murat önderliğindeki Osmanlı ordusu arasında bugünkü Bulgaristan´ın Varna şehri yakınında yapılmış bir savaştır.Osmanlı ordusu kazanmıştır.

2. Kosova Savaşı

Ana madde: 2. Kosova Savaşı

II. Kosova Savaşı veya İkinci Kosova Meydan Muharebesi (Macarca:Második Rigómezei csata)(17 Ekim-20 Ekim 1448) Sultan II. Murat önderliğindeki Osmanlı ordusu ileMacar kumandanı János Hunyadi önderliğindeki bir Balkan ordusu arasında yapılmış bir muharebedir.Osmanlı Devleti´nin zaferiyle sonuçlanmıştır.

Yükselme Devri

Ana madde: Osmanlı Devleti Yükselme Dönemi

İstanbul´un Fethi

Ana madde: İstanbul´un fethi

İstanbul´un Fethi, 29 Mayıs 1453´te, şehri günlerdir kuşatan Osmanlı ordusunun, şimdi İstanbul olarak bilinen, o zamanki adıyla Konstantinopolis şehrini Sultan II. Mehmed Han´ın komutanlığında fethetmesidir. Bu fetihten sonra Osmanlı Devleti İmparatorluk olmuş, henüz 21 yaşında olan Sultan II. Mehmed, fatih ünvanını da alarak Fatih Sultan Mehmed olarak anılmaya başlanmıştır. Tarihteki en önemli devletlerden olan Doğu Roma İmparatorluğu böylelikle sona ermiştir.

Otlukbeli Savaşı

Ana madde: Otlukbeli Savaşı

Otlukbeli Muharebesi (11 Ağustos 1473) Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet ile Akkoyunlu Devleti sultanı Uzun Hasan arasında yapılmış bir meydan savaşıdır.Savaşta iki tarafın Türkmen süvarileri de etkisiz kaldı. Akkoyunluların mızraklı piyadelerinin hücumunu Osmanlı´nın yeniçerileri rahatça püskürttü. Osmanlı havan topları, engebeli arazide başarılı aşırtma atışları yaptı ve bu yeni silah karşısında şaşıran Akkoyunlular darmadağın oldu.

Uzun Hasan ve Karamanoğlu beyi savaş meydanını terk etti. Orduları bir daha toparlanamayacak şekilde bozuldu.

Zaferden sonra beyler düşmanı takibi önerse de Fatih ileri gitmedi. Arazi pusu kurmaya elverişliydi, keşif birliklerinin düşmanı fark etmede geç kalmasını da göz önünde bulunduran Fatih, düşmanın gitmesine göz yumdu.

Ertesi yıl çatışmalar devam ettiyse de Akkoyunlular için çöküş dönemi başlamıştı.

Mercidabık Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Mercidabık Savaşı

Mercidabık Muharebesi, Yavuz Sultan Selim´in Mısır seferi sırasında Memluk Devleti ile yapılan birinci savaştır. 1516´da Osmanlı ordusu ile Memluk ordusu arasında Halepşehrinin kuzeyinde yapılan savaşı Osmanlılar kazandı. Muharebenin sonucunda Suriye, Lübnan ve Filistin Osmanlı topraklarına katıldı.

Ridaniye Savaşı

Ana madde: Ridaniye Savaşı

Ridaniye Muharebesi, 22 Ocak, 1517 yılının Ocak ayında Osmanlı Devleti ile Memlüklüler arasında geçen muharebenin adıdır. Bu muharebe Yavuz Sultan Selim´in komutasındaki Osmanlı Devleti ordusu kazanmıştır. Bu zaferle birlikte Memlük Devleti yıkılmış, bütün toprakları Osmanlı egemenliğine girmiştir. Memlük Devleti tarihe karışmış veOsmanlı Devleti Mısır´a hakim olmuş ve Halifelik Osmanlılara geçmiştir. Mısır´da ki kutsal emanetler İstanbul´a getirilmiştir. Osmanlı Devleti Doğu Akdeniz´in tek hakimi durumuna yükselmiş, Kızıldeniz ve Hint Okyanusuna açılmştır.Osmanlı devleti çok geniş hazinelerin sahibi olmuştur.

1. Viyana Kuşatması

Ana madde: 1. Viyana Kuşatması

I. Viyana Kuşatması, 27 Eylül-16 Ekim 1529 tarihlerinde Avusturya Arşidüklüğü´nün başkenti Viyana´nın Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından kuşatılmasıdır. Başarısız olan kuşatma sonucunda kale alınamamış ve Osmanlı ordusu İstanbul´a geri dönmüştür.

Kıbrıs´ın Fethi

Ana madde: Kıbrıs´ın Fethi

Bir Türk gölü haline gelen Akdeniz´deki korsanlar, devamlı devletin donanmasına ve ticaret gemilerine zarar verdiğinden Venedikliler´in elinde bulunan Kıbrıs´ın fethine karar verildi. Lala Mustafa Paşa komutasındaki Türk ordusu 3 ay içinde Lefkoşa, Baf, Limasol, Girne ve Larnaka kalelerini ele geçirdi. 1571 yılında Magosa´nın zaptedilmesiyle Kıbrıs 1878´e dek sürecek Türk egemenliğine girdi.

Duraklama Devri

Ana madde: Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi

Bağdat Seferi

Ana madde: Bağdat Seferi

1623-1639 Osmanlı-İran Savaşı´nın başında 1624 yılında İranlıların eline geçmiş bulunan Bağdat´ın geri alınması amacıyla padişah IV. Murat´ın düzenlediği sefer (1638-39).Bu sefer IV. Murad´ın Bağdad´a girmesiyle son bulacaktır.

2. Viyana Kuşatması

Ana madde: 2. Viyana Kuşatması

II. Viyana Kuşatması, 1683 yılında IV. Mehmet devrinde Osmanlı Devleti´nin Viyana´yı kuşatması ile gerçekleşti. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yapılan savaşların en uzun süreni bu kuşatma ile başladı.

Gerileme Devri

Ana madde: Osmanlı Devleti Gerileme Dönemi

Kırım Savaşı

Ana madde: Kırım Savaşı

Kırım Savaşı, 4 Ekim 1853 – 30 Mart 1856 tarihleri arasındaki Osmanlı-Rus Savaşıdır. Birleşik Krallık, Fransa ve Piyemote-Sardinya´nın Osmanlı tarafında savaşa dâhil olmasıyla savaş, Avrupalı devletlerin Rusya´yı Avrupa ve Akdeniz dışında tutmak amacıyla verdiği bir savaş halini almıştır. Savaş, müttefik güçlerin zaferiyle bitmiştir.

93 Harbi

Ana madde: 93 Harbi

93 Harbi ya da 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı Osmanlı padişahı II. Abdülhamit döneminde yapılan bir Osmanlı-Rus savaşıdır. Rumi takvime göre 1293 yılına denk geldiğinden Osmanlı tarihinde 93 Harbi olarak bilinir. Hem Tuna Cephesi´nde, hem de Kafkasya Cephesi´nde savaşılan 93 Harbi Osmanlı Devleti için büyük bir yenilgiyle sonuçlanmış; hem büyük bir toprak kaybına neden olmuş, hem de Rus ordusunun İstanbul´un eşiğine (Yeşilköy) kadar ilerleyerek[2] Osmanlı Devleti´nin varlığını tehdit etmesiyle sonuçlanmıştır.

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı

Ana madde: 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı, 1897 yılında Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında meydana gelen savaştır. Yaklaşık bir ay sürmüş ve Osmanlı ordusunun zaferiyle neticelenmiştir. O dönemler Manastır Askeri İdadisi´nde öğrenci olan Mustafa Kemal ve Ömer Naci savaşa gönüllü olarak katılmak istemişler, fakat hem İdadi öğrencisi oldukları için hem de daha 16 yaşında oldukları için savaşa katılamamışlardır.

Dağılma Devri

Ana madde: Osmanlı Devleti Dağılma Dönemi

Trablusgarp Savaşı

Ana madde: Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı, 1911-12 yılları arasında Osmanlı Devleti ve İtalya Krallığı arasında geçen bir savaştır. 1911-12 Türk-İtalyan Savaşı olarak da geçer. Adı, “Trablusgarp Savaşı” olmasına rağmen çarpışmalar, Trablusgarp´ın dışında, Adriyatik Denizi, Ege Adaları, Çanakkale Boğazı ve Kızıldeniz gibi çeşitli bölgelerde de sürmüştür. Bu savaşı İtalya, diğer büyük devletlerin ve Balkan Savaşı´nın sayesinde kazanarak sömürgelerini arttırmıştır

Balkan Savaşları

1. Balkan Savaşı

Ana madde: 1. Balkan Savaşı

Birinci Balkan Savaşı, 8 Ekim 1912 – 30 Mayıs 1913´de Bulgaristan Krallığı, Sırbistan Krallığı, Yunanistan Krallığı ve Karadağ Krallığı´ndan oluşan Balkan Birliğinin Osmanlı Devleti´ne karşı giriştiği savaş. Bu savaş ile Balkan Devletleri, Osmanlı Devleti´nin Balkanlardaki birçok toprağını ele geçirmiştir. Bu savaş ile, Edirne ve Kırklareli´ye kadar olan tüm topraklar, Balkan Devletlerine bırakılmıştır.

2. Balkan Savaşı

Ana madde: 2. Balkan Savaşı

İkinci Balkan Savaşı (Romence: Al doilea război balcanic, Sırpça: Други балкански рат, Drugi balkanski rat, Yunanca: Δεύτερος Βαλκανικός Πόλεμος, Devteros Valkanikós Pólemos, Bulgarca: Междусъюзническата война, Mezhdusayuznicheskata voyna) I. Balkan Savaşı´na katılan devletlerin, Yunanistan, Bulgaristan, Karadağ, Arnavutluk,Sırbistan, Osmanlı İmparatorluğu ve sonradan katılan Romanya´nın aralarında yaptıkları savaşlardır. Bu savaş ile, Edirne ve Kırklareli kurtarılmıştır. Londra Konferansı, hükümleri kısmen değişmiştir.

I.Dünya Savaşı

Çanakkale Savaşları

Ana madde: Çanakkale Savaşları

Çanakkale Savaşları, I. Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası´nda Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında yapılan deniz ve kara savaşlarıdır.Osmanlı Devleti´nin zaferiyle sonuçlanmış ve İtilaf Devletleri yarımadayı terketmiştir.

Sarıkamış Harekâtı

Ana madde: Sarıkamış Harekâtı

Sarıkamış Harekâtı (22 Aralık 1914), I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti ve Rus Hanedanlığı arasında Sarıkamış´da gerçekleşmiş, sonucu Osmanlı Devleti tarafı için büyük bir başarısızlık ile sonuçlanan bir askerî manevradır.

Kut´ül Ammare Kuşatması

Ana madde: Kut´ül Ammare Kuşatması

Kut´ül Ammare kuşatması (7 Aralık 1915 – 29 Nisan 1916), İngiliz İtilaf kuvvetleri ile Osmanlı İttifak kuvvetleri arasında geçen I. Dünya Savaşı´nın temel muharebelerinden biri. Muharebeler Dicle Nehri kıyısında Kut´ül Ammare şehri yakınlarında konuşlanmış İngiliz Ordu birliklerinin kuşatılması ve 13,000 İngiliz askerinin esir alınmasıyla Osmanlı Ordusu tarafından zaferle bitmişti. İngiliz İtilaf kuvvetleri 23,000 ölü ve yaralı, Osmanlı kuvvetleri 10,000 ölü ve yaralı vermiş ve 13,000 (bazı kaynaklara göre 18,000) İngiliz askeri esir alınmıştı.

Kurtuluş Savaşı

Ana madde: Kurtuluş Savaşı (Türkiye)

Kurtuluş Savaşıİstiklâl HarbiTürk İstiklâl HarbiMilli Mücadele olarak adlandırılan I. Dünya Savaşı´ndan yenik çıkan Osmanlı Devleti´nin İtilaf Devletleri´nce işgali sonucunda Misak-ı Milli sınırları içinde ülke bütünlüğünü korumak için girişilen çok cepheli siyasi ve askeri mücadele.

9. Ordu Müfettişi Mirliva Mustafa Kemal Paşa önderliğinde 1919-1922 yılları arasında gerçekleşmiş Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Türk Ordusu´nın yurdumuzdan tüm düşmanları temizlemesiyle sonuçlanmıştır.

26 Ağustos 1922 tarihinde Türk Ordusu genel bir taaruza başladı. 30 Ağustos 1922 tarihinde yapılan Dumlupınar Meydan Muharebesi Yunan Ordusu´nun imha edilmesiyle sonuçlandı. 9 Eylül 1922 tarihinde Türk Ordusu İzmir´a girdi.

11 Ekim 1922´de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile fiilen, 24 Temmuz 1923´te imzalanan Lozan Antlaşması ile resmen sona erdi.

6 Ekim 1923 tarihinde Türk Ordusu İstanbul´a girdi. İtilaf Devletleri kuvvetleri İstanbul´u terk etti.

29 Ekim 1923 günü Türkiye Cumhuriyeti kurulmuş ve bunun sonucunda Türk Orduları Başkomutanı Mareşal Mustafa Kemal Paşa Türkiye Cumhuriyeti 1. Cumhurbaşkanı seçildi.

Kurtuluş Savaşı, dört belirgin döneme ayrılabilir:

  1. I. Dünya Savaşı sonrası dönemi: Mondros Mütarekesi´nin yürürlüğe girdiği 31 Ekim 1918´den, Mustafa Kemal Paşa´nın 9. Ordu müfettişi olarak Anadolu´ya yola çıktığı 19 Mayıs 1919´a kadardır
  2. Örgütlenme dönemi: 19 Mayıs 1919´dan, Ankara´daki Büyük Millet Meclisi´nin açıldığı 23 Nisan 1920´ye kadardır.
  3. Hakimiyetin sağlanması dönemi: 23 Nisan 1920´den, Londra Barış Konferansı´nın ikinci safhasının başladığı Mart 1922´ye kadardır.
  4. Barışın sağlanması dönemi: Mart 1922´den, Cumhuriyetin ilan edildiği 29 Ekim 1923´e kadardır.

Türkiye Cumhuriyeti

Kore Savaşı

Ana maddeler: Kore Savaşı ve Kore Savaşı´nda Türkiye

Kıbrıs Harekâtı

Ana madde: Kıbrıs Harekâtı

Kıbrıs Harekâtı, 20 Temmuz 1974 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti Türk Silahlı Kuvvetleri´nin Garanti Anlaşması´nın III. maddesine istinaden gerçekleştirdiği askerî harekâtın adıdır.

 

 

 

Türk devletleri listesi

 
Türk tarihi
Mahmud al-Kashgari map.jpg

 
Bağımsız Türk devletleri

 
Kültigin Heykeli, Orhun Vadisi’nde bulundu.

 
Karahoca Uygur prensleri

 
İran’da hüküm süren Kaçar hanedanlığı dönemi sanatından bir örnek

 
Hindistan’da Delhi Sultanlığından Kalma Kutub Minar

 
İran’da Büyük Selçuklu Devletinden kalma Karahan İkiz Türbeleri

Türk devletleri tarih boyunca Türk halkları tarafından kurulmuş özerk cumhuriyet, beylik ve bağımsız cumhuriyet, beylik, imparatorluk ve hanedanlıkları içerir.

İçindekiler

  • 1 İlk Çağ
  • 2 Orta Çağda İslamiyet Öncesi Dönem
  • 3 İslamiyet Sonrası Dönem
    • 3.1 I. Dönem Anadolu Beylikleri
    • 3.2 Moğol İstilası Sonrası Dönem
    • 3.3 II. Dönem Anadolu Beylikleri
  • 4 Eski Cumhuriyetler
  • 5 Sovyetler Birliği dönemi cumhuriyetleri
    • 5.1 İlk dönem Sovyet ve özerk Sovyet cumhuriyetleri
    • 5.2 Sovyet cumhuriyetleri
    • 5.3 Özerk Sovyet cumhuriyetleri
  • 6 Çağdaş Cumhuriyetler
  • 7 Çağdaş Özerk Cumhuriyetler
  • 8 Ayrıca bakınız

İlk Çağ

Bayrak Devlet Tarih Notlar
  Sakalar M.Ö 670 -Alp er Tunga-Tomris Hatun

-(Şu Destanında) Şu Kağan (Kaynaklarda Kral Ateas)

Asian Huns.png Büyük Hun İmparatorluğu M.Ö.220-46
  • İlk hükümdar: Teoman
  • Önemli hükümdar(lar): Mete
  Doğu Hun Devleti M.Ö.46-M.S 48  
  Batı Hun Devleti M.Ö.46-36  
  Güney Hun Devleti ya da Batı Hun İmparatorluğu M.S.48-215  
  Kuzey Hun Devleti M.S.48-156  
Avrupa Hun İmparatorluğu.jpg Avrupa Hun İmparatorluğu M.S.370-469
  • Önemli hükümdar(lar): Attila
Ak Hun İmparatorluğu bayrağı.jpg Ak Hun İmparatorluğu M.S.420-567  
  Asya Avar İmparatorluğu M.S.330-555  
  Kuzey Wei Tabgaç Devleti M.S.386–535  
  Sabirler 6.Yüzyıl  

Orta Çağda İslamiyet Öncesi Dönem

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Gok1.png Göktürk Kağanlığı M.S.552-582 前突厥 Birinci Göktürk

  • Kurucusu: Bumin Kağan
  Batı Göktürk Kağanlığı 583-657 西突厥
  Doğu Göktürk Kağanlığı 583-630 東突厥
Avar devleti.png Avrupa Avar Kağanlığı 562-803  
  Xueyantuo 630-647 薛延陀 w:en:Xueyantuo Tingling’in kolu
  Kutrigurlar 5-6.asır Karadeniz’in kuzeyine egemen oldular
  Otrigurlar 5-6.asır Karadeniz’in kuzeyine egemen oldular
The Monogram of Kubrat.png Büyük Bulgar Hanlığı 630-665
  • Önemli hükümdar(lar): Kubrat Han
  Tuharistan Yabgu Devleti 630-700 Göktürklere tabi bir boydu
Davestar.jpg Hazar İmparatorluğu 630-965 可薩 Batı Göktürk
Monogram on the silver eagle from the Voznesenka treasure.png Birinci Bulgar İmparatorluğu 632-1018 Tuna Bulgar Hanlığı (632-864) / Bulgar Knezliği (864-913) / Bulgar Çarlığı (913-1018)
  Kangar Birliği 659-750  
Volga Bulgaria.png İdil Bulgarları 665-1391 İlk Müslüman Türkler/Çuvaşistan’ın kökeni
  İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı 681-744 後突厥 ya da Kutluklar

  • Önemli hükümdar(lar): Kutluk (İlteriş) Kağan, Bilge Kağan, Kül Tigin
  Türgişler 717-766 突騎施 Batı Göktürk Kağanlığının “On Ok”‘dan
Uyghur Khganate Flag.jpg Uygur Kağanlığı 744-840 回紇, 烏護, 烏紇, 韋紇, 回鶻
  Oğuz Yabguluğu 750-1055  
  Karluklar 766-840 葛羅祿 (MS 665-680)
  Kansu Uygur Krallığı 848-1036  
  Karahoca Uygur Krallığı 991-1209  

İslamiyet Sonrası Dönem

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Qaraxanlı bayrağı.jpg Karahanlı Devleti 840-1042 Karluklar ile Uygur Kağanlığı’nın kalıntısı. Türk tarihinde Orta Asyada İslamiyeti kabul eden ilk devlet.
  Peçenek Hanlığı 860-1091  
  Kıpçak Hanlığı 9-13.asır ya da Kumanlar
Shirvan gerb.png Şirvanşahlar 861-1538 Bugünkü Azerbaycan’da.
  Tolunoğulları 868-905  
  Kansu Uygur Krallığı 905-1226 甘州回鶻 Bugünkü Sarı Uygurların kökeni.
  Karahoca Uygur Krallığı 911-1368 高昌回鶻 (Bugünkü Doğu Türkistan)
  Akşitler 935-969  
  Salariler 941-981 Bugünkü Azerbaycan’da.
  Revvadiler 981-1040 Bugünkü Azerbaycan’da.
  Oğuz Yabgu Devleti 950-1040  
Gazne-devleti-bayragi.jpg Gazne Devleti 962-1187 Samaniler’in memlûklerinden.
Seljuqs Eagle.svg Büyük Selçuklu Devleti 1037-1194 Selçuklular
  Doğu Karahanlılar 1042-1211  
  Batı Karahanlılar 1042-1212  
  Suriye Selçukluları 1092-1117 Melikşah’ın kardeşi Tutuş’un hükümdarlığı
Flag of Sultanate of Rum.svg Anadolu Selçukluları 1092-1243 Rum Selçukluları olarak bilinir.
  Kirman Selçukluları 1092-1230 Alp Arslan’ın kardeşi Kavurd Bey’in sülalesi / Kaşkaylar ve Hamselerin kökeni.
BlackFlag.svg Harezmşahlar Devleti 1097-1231 Selçuklular’ın Memlûklerinden Anuş Tegin tarafından kurulan devlet
  Böriler 1117-1154 ya da Suriye Atabeyliği
  Zengiler 1127-1259 Musul, Halep Atabeylikleri
  İl-Denizliler 1146-1225 ya da Azerbaycan Atabeyliği
  Erbil Beyliği 1146-1232 ya da Erbil Beyliği
  Salgurlular 1147-1284 ya da Fars Atabeyliği
  Irak Selçukluları 1157-1194 Sencer’in ölümünden sonra Irak-ı Arap ve Irak-ı Acem (Batı İran)’ı yöneten Büyük Seçlukluların kalıntısı.
Delhi Sultanate Flag (catalan atlas).png Memluk Hanedanlığı 1206-1290 Delhi Sultanlığı’nı Türk Memlûk Hanedanı kurmuştur.
  Karluk Devleti 1212-1300 Karahanlıların devamı.

I. Dönem Anadolu Beylikleri

Bayrak Devlet Tarih Notlar
  Mengüçlü Beyliği 1072-1277  
  Çaka Beyliği 1081-1098  
  Dilmaçoğulları Beyliği 1085-1192  
  Çubukoğulları Beyliği 1085-1092  
  Danişmendli Beyliği 1092-1202  
  Saltuklu Beyliği 1092-1202  
  İnaloğulları Beyliği 1098-1183  
  Ahlatşahlar Beyliği 1100-1207  
  Artuklular 1102-1408  
  Çobanoğulları 1227-1309  
  Tanrıbermiş Beyliği 1074-1098  

Moğol İstilası Sonrası Dönem

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Golden Horde flag 1339.svg Altın Orda Devleti 1242-1502
  • Kurucusu: Batu Han
Flag of Chagatai khanate.svg Çağatay Hanlığı 1227-1347
  • Kurucusu: Çağatay Han
Sultanate of mamlucks flag.png Bahri Hanedanı 1250-1389 Memlûk Sultanlığı, Burci Hanedanı ise Çerkes memlûklerinden.
Delhi Sultanate Flag (catalan atlas).png Haleci Hanedanı 1290-1321 Delhi Sultanlığı (1206-1526)
Flag of the Ottoman Empire.svg Osmanlı Devleti 1299-1922 Kayı Boy Beyliği olarak Türkiye Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı, 1299’da istiklaline kavuştu. 600 yıldan fazla varlığını sürdürdü.
Coa Romania Country Wallachia History 2 (14th century).svg
Basarab Hanedanı 1310-1627 Eflak Prensliği’nin Kıpçak = Kuman kökenli hanedanı.
Delhi Sultanate Flag (catalan atlas).png Tuğluk Hanedanı 1321-1398 Delhi Sultanlığı (1206-1290)
Timurid.svg Timur İmparatorluğu 1370-1507 Çağatay Hanlığı’na bağlı olup Türklerden Barlas boyu.
Bengal Sultanate Flag.gif Bengal sultanlığı 1352–1576  
Flag of the Kazan Khanate.svg Kazan Hanlığı 1438-1552  
Flag of the Crimean Tatar people.svg Kırım Hanlığı 1441-1783 1475’ten 1774 yılına kadar (Küçük Kaynarca Antlaşması) Osmanlı’ya bağlı kaldı.
Flag of Shah Tahmasp I.svg Safeviler 1502-1736  
Flag of the Mughal Empire.svg Babür İmparatorluğu 1526-1858  
Nadir Shah Flag.png Afşar Hanedanı 1736-1802 Türkmenler
  Bakü Hanlığı 1747-1806 Azerbaycan’da.
Flag of Persia (1910-1925).svg Kaçar Hanedanı 1781-1925 Türkmenler

II. Dönem Anadolu Beylikleri

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Karamanid Dynasty flag.svg Karamanoğulları 1256-1483  
  İnançoğulları Beyliği 1261-1368  
  Sâhipataoğulları Beyliği 1275-1342  
  Pervaneoğulları Beyliği 1277-1322  
  Eşrefoğulları 1280-1326  
  Menteşeoğulları Beyliği 1280-1424  
  Dobruca Beyliği 1281-1299 Dobruca (bugünkü Bulgaristan ve Romanya)’da.
  Alâiye Beyliği 1293-1421  
Flag of Karesi.png Karesioğulları 1297-1360  
Candar.svg Candaroğulları Beyliği 1299-1462  
Flag of the Kayihan Khanate (c. 1326).svg Osmanoğulları Beyliği 1299-1922 Kayı Boy Beyliği olarak Türkiye Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı, 1299’da istiklaline kavuştu.
  Germiyanoğulları Beyliği 1300-1423  
  Hamitoğulları Beyliği 1301-1423  
  Saruhanoğulları 1302-1410  
  Tacettinoğulları Beyliği 1303-1415  
  Aydınoğulları 1308-1426  
  Tekeoğulları 1321-1390  
  Ramazanoğulları 1325-1608  
  Eretna Beyliği 1335-1381  
  Dulkadiroğulları 1339-1521  
  Kadı Burhaneddin Ahmed Devleti 1381-1398  

Eski dönemlerde kullanılan Osmanlı bayrakları sırasıyla:
Kayıhan –> 1299-1453 –> 1453-1844 –> 1517-1844 –> Deniz Kuvvetleri, sekizgen yıldız (1793-1844) –> Osmanlı

Eski Cumhuriyetler

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of TRWT.svg Batı Trakya Bağımsız Hükûmeti 31 Ağustos 1913 – 29 Ekim 1913 Batı Trakya Türk Cumhuriyeti
Flag of the Crimean Republic.svg Kırım Halk Cumhuriyeti 1917-1918  
Bandera de Kokand.svg Türkistan Milli Devleti 1917-1918  
Republic of Aras flag.jpg Aras Cumhuriyeti 1918 Bugünkü Nahçıvan topraklarında kurulan kısa süreli bir hükümet.
Flag of the South West Caucasian Republic.svg Güneybatı Kafkas Geçici Milli Hükûmeti 1918-1919 ya da Kars Cumhuriyeti
Flag of Idel-Ural State.svg İdil Ural Devleti 1918-1919  
Flag of the Alash Autonomy.svg Alaş Orda 1917-1920  
Flag of Azerbaijan.svg Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 1918 – 1920  
Flag of Persian Azadistan.gif Azadistan 1919-1920  
Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920-1924  
Flag of Khiva 1920-1923.svg Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti 1920-1925  
Islamic Republic of Eastern Turkestan.gif Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti 12 Kasım 1932 – 6 Şubat 1934  
Flag of Hatay.svg Hatay Cumhuriyeti 1938-1939  
Flag of the Tuvan People's Republic (1943-1944).svg Tannu Tuva Halk Cumhuriyeti 1921-1944  
Azerbaijan people's government flag.svg Azerbaycan Milli Hükûmeti 1945  
Flag of the Second East Turkestan Republic.svg Doğu Türkistan Cumhuriyeti 12 Kasım 1944 – 20 Ekim 1949  
Flag of Turkey.svg
Kıbrıs Türk Federe Devleti 1975-1983  
Flag of Turkey.svg Ankara Hükûmeti 3 Mayıs 1920 – 29 Ekim 1923 ya da Büyük Millet Meclisi Hükûmeti

Sovyetler Birliği dönemi cumhuriyetleri

İlk dönem Sovyet ve özerk Sovyet cumhuriyetleri

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of Turkestan ASSR (1919-1921).svg Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924 Bugünkü Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan topraklarını kapsar. Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti ve Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti toprakları üzerinde kurulmuştur.
  Tatar-Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1919-1921 Bugünkü Tataristan’ı ve Başkurdistan’ı kapsar.
  Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1925 Bugünkü Kazakistan’ı kapsar. Kırgızistan ÖSSC daha sonra Kazakistan ÖSSC adını almıştır. 1920 öncesi, bugünkü Kazakistan toprakları üzerinde Türkistan Genel Valiliği kurulmuştu.

Sovyet cumhuriyetleri

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1922-1991 Öncesi statüsü:
-Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti 1922-1936
Bağımsız Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 1922’de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adı altında 1922 yılında Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti üyesi oldu.
Flag of the Kazakh SSR.svg Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1991 Önceki statüsü:
-Türkistan Genel Valiliği 1729-1920
-Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1925
-Kazakistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1936
Flag of Kyrgyz SSR.svg Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1991 Önceki statüsü:
-Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
-Kara-Kırgız Özerk Oblastı 1924-1926
-Kırgızistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1926-1936
Flag of the Uzbek SSR.svg Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1924-1991 Önceki statüsü:
-Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
Flag of the Turkmen SSR.svg Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1991 Önceki statüsü:
-Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1918-1924
Flag of Tatar ASSR (1954).svg Tataristan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990 Önceki statüsü:
-Tatar-Başkurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1919-1921
-Tataristan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1990

Özerk Sovyet cumhuriyetleri

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of Chuvash ASSR.svg Çuvaşistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925-1991 Önceki statüsü:
-Çuvaş Özerk Oblastı 1919-1925
Yakut ASSR flag 1982.PNG Yakutistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1990  
Flag of Dagestan ASSR.svg Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1921-1991 Halkın bir kısmı Türki idi. Dağıstan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti’nin Rusya’ya katılmasıyla özerk sovyet cumhuriyete dönüştürüldü.
Flag of the Nakhichevan ASSR (1937-1940).svg Nahçıvan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1924-1991  
Flag of the Crimean ASSR, 1938.png Kırım Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1945 1945’te oblast oldu daha sonra Ukrayna’ya bağlanarak tekrar, ÖSSC statüsü aldı.
Vlag van Karakalpakië 1952.gif Karakalpak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1932-1992 Önceki statüsü
-Karakalpak Özerk Oblastı 1919-1932.
Flag of Kabarda-Balkaria ASSR 1978.svg Kabardin-Balkar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1936-1944 Önceki Statüsü:
-Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1924
-Kabardino-Balkar Özerk Oblastı 1924-1936
1944 ile 1957 arası Kabardin ÖSSC olarak adı değiştirildi, 1957’de tekrar Kabardino-Balkar ÖSSC adını aldı.
Tuva ASSR flag 1978-1992.PNG Tuva Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1961-1991 Önceki statüsü:
-Tuva Özerk Oblastı 1944-1961
SSCB’ye katılan Tuva Halk Cumhuriyeti özerk oblast statüsü almıştı.
  Karaçay-Çerkez Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990-1991 Önceki statüsü:
-Kafkasya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1920-1924
-Karaçay-Çerkez Özerk Oblastı 1924-1926
Özerk Oblastın Tekrar kuruluşu: 1957-1991.
  Dağlık-Altay Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990-1991 Önceki statüsü:
-Dağlık-Altay Özerk Oblastı 1922-1991
Oyrot Özerk Oblastı adıyla kuruldu ve 1948’de Dağlık-Altay olarak değiştirildi.
  Hakas Özerk Oblastı 1990-1991 Hakas vilayeti, özerk oblast statüsünü 1990’da aldı.

Çağdaş Cumhuriyetler

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of Turkey.svg Türkiye Cumhuriyeti 1923-….  
Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti De facto 1983-….  
Flag of Azerbaijan.svg Azerbaycan 1991-….  
Flag of Kazakhstan.svg Kazakistan 1991-….  
Flag of Kyrgyzstan.svg Kırgızistan 1991-….  
Flag of Uzbekistan.svg Özbekistan 1991-….
  • Flag of Meskhetian Turks 1.svg Başta Özbekistan olmak üzere Orta Asya’ya yayılmış olan Ahıskalıların kullandıkları gayriresmi bayrağı
Flag of Turkmenistan.svg Türkmenistan 1991-….  

Çağdaş Özerk Cumhuriyetler

Bayrak Devlet Tarih Notlar
Flag of the People's Republic of China.svg Sincan Uygur Özerk Bölgesi 1955-….
  • Kokbayraq flag.svg Doğu Türkistan’ın gayriresmî bayrağı Gökbayrak’tır.
  • Çin Halk Cumhuriyeti’ne bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %61.14’ünü Uygurlar, Salarlar ve Yugurlar gibi Türk Halkları oluşturur.
  • Bölgedeki Türkler arasında İslam dini yaygındır.
Flag of Altai Republic.svg Altay 1991-….
  • Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun 40,7’ini Türk Halkları oluşturur, Altaylar’ın oranı %34,5, Kazaklar’ın oranı ise %6,2’idir.
  • Bölgedeki Türkler arasında Şamanizm’in yanı sıra Tengricilik, Burhancılık ve Hristiyanlık da yaygındır.
Balkarya.gif Balkar 1991-….
  • Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Asıl adı Kabardey-Balkarya olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu Cumhuriyete adını veren bir Çerkes Grubu olan Kabardeyler ve bir Türk Halkı olan Balkarlar oluşturmaktadır. Balkarlar’ın nüfusa oranı ise %11.5’dir.
  • Bölgede İslam dini yaygındır.
Flag of Bashkortostan.svg Başkurtistan 1991-….
  • Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %57,6’sını Türk Halkları oluşturur. Başkurtlar’ın oranı %29.5, Tatarlar’ın oranı %25,4, Çuvaşlar’ın oranı ise %2,7’dir.
  • Başkurtlar ve Tatarlar arasında İslam, Çuvaşlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Flag of Chuvashia.svg Çuvaşistan 1991-….
  • Rusya’ya başlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %67,7’sini Çuvaş Türkleri, %2,8’ini ise Tatar Türkler’i oluşturmaktadır.
  • Çuvaşlar arasında Hristiyanlık, Tatarlar arasında İslam dini yaygındır.
Flag of Dagestan.svg Dağıstan 1991-….
  • Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Halkın yaklaşık %25’ini Türk Halkları olan Kumuklar, Azeriler ve Nogaylar teşkil eder. Kafkasya Avarları’nın kökeni tartışmalıdır.
  • Dağıstanda Nogayların kullandıkları asıl bayrak.
  • Flag of the Kumukh people.png Dağıstan’da Kumukların kullandıkları gayriresmî bayrak.
  • Bölgede çeşitli Türk halkları ve Kafkasya halkları yaşamaktadır. Bu halkların arasında İslam dini yaygın olup, nüfusun %90’ı Müslümanlar’dan oluşmaktadır.
Flag of Gagauzia.svg Gagavuzya 1991-….
  • Moldova’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82,1’ini Gagavuz Türkler’i oluşturur.
  • Gagavuzlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Flag of Khakassia.svg Hakasya 1991-….
  • Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Hakaslar nüfusun %12’sini oluşturmaktadır.
  • Hakas Türkler’i arasında Hristiyanlık yaygındır.
Flag of Karachay-Cherkessia.svg Karaçay 1991-….
  • Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Asıl adı Karaçay-Çerkesya olup çok uluslu bir yapıya sahiptir. Nüfusun çoğunu ülkeye adını Çerkesler ve bir Türk Halkı olan Karaçaylar oluşturmaktadır. Türk Halkları’nın nüfusa oranı %44,3 olup bunun %41’i Karaçay, %3,3’ü ise Nogay’dır.
  • Bölgede İslam dini yaygındır.
Flag of Karakalpakstan.svg Karakalpakistan 1991-….
  • Özbekistan’a bağlı bir özerk cumhuriyettir. Karakalpaklar’ın nüfusa oranı %32’dir. Bunun dışında bölgenin %32’sini Özbekler, %25’ini de Kazaklar oluşturur.
Flag of Azerbaijan.svg Nahçıvan 1991-….
  • Azerbaycan’a bağlı özerk cumhuriyettir. Türkiye ile sınırı vardır. Nüfusun %99’unu Azerbaycan Türkleri oluşturur.
Flag of Tatarstan.svg Tataristan 1991-….
  • Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %56,3’ünü Türk Halkları oluşturmaktadır. Tatarlar’ın oranı %53,2, Çuvaşlar’ın oranı ise %3,1’dir.
  • Tatarlar arasında İslam, Çuvaşlar arasında Hristiyanlık dini yaygındır.
Flag of Tuva.svg Tuva 1991-….
  • Rusya’ya bağlı özerk cumhuriyettir. Nüfusun %82’sini bir Türk Halkı olan Tuvalar oluşturur.
  • Tuvalar arasında Budizm ve Tengricilik dini yaygındır.
Flag of Sakha.svg Yakutistan 1991-….
  • Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyettir. Nüfusun %51’ini Türk Halkları oluşturur. Yakutlar’ın oranı %49,9, Dolganlar’ın oranı 0,2, Tatarlar’ın orası ise 0.7’dir.
  • Bölgedeki Türkler arasında Hristiyanlık ve Tengricilik dini yaygındır.

 

EKLEYEN: KENAN TUNÇ